tweet

anders bekeken

een plek waar gek zijn de normaalste zaak van de wereld is

te gek!? festival

Verslag en foto’s: Lilian Madern

‘Ik dacht: ik ben echt gek!’, zegt Linda van Hal, ambassadeur van Samen Sterk zonder Stigma. Het is kenmerkend voor de verhalen die te beluisteren zijn op het ‘Te Gek’ festival dat gisteren plaatsvond in Bunnik bij Fort Vechten. Veel mensen ervoeren zelfstigma, maar ontdekten dat openheid je verder brengt.

stigmatourbusHet is een beetje tegenstrijdig, een festival over openheid rond psychische aandoeningen dat plaatsvindt in een afgesloten fort. Vanaf de bushalte loop ik richting het festivalterrein. Wandelend door een smalle corridor, met langs m’n zijde metershoge muren, kom ik een wereld binnen waar een psychische aandoening de normaalste zaak van de wereld is. Op het kleinschalige terrein staan diverse kraampjes en er zijn activiteiten voor alle leeftijden. Opvallend is de gele Amerikaanse ‘Stigmatourbus’. Binnenin kun je het spel ‘een steekje los’ spelen. Het is een spel wat je in gesprek brengt over psychische gezondheid en kwaliteit van leven. Ik gooi de dobbelsteen en schuif mijn hersenpion het veld ‘studie en beroep’ op. Tegenover mij zitten een meneer en zijn dochter. ‘Ik ben hier om beter te begrijpen hoe mijn dochter denkt’. Zijn dochter heeft autisme en legt uit waarom ze soms zo hard praat: ‘Ik heb heel veel moeite alle prikkels te verwerken, soms kan ik mezelf niet eens goed verstaan.’

Veelzijdig festival
dansworkshopOndertussen heeft een groep zich verzameld in één van de wijnkelderachtige ruimtes van het fort. In de donkere en vrij nauwe ruimte vindt de dansworkshop plaats. Een half uur is erg kort om een dans in te studeren, erkent de dansinstructeur. Eerst wat warming-up oefeningen. Zodra de oefeningen zich verleggen naar de stenen vloer, haken de wat minder jonge deelnemers algauw af. Ik kijk op mijn horloge en realiseer me dat de stoelmassage op me wacht.

Te midden van de drukte op de ontmoetingsmarkt staat een massagetherapeut met haar bijzondere stoel. ‘Veel mensen zitten teveel in hun hoofd, het is belangrijk om stil te staan bij de signalen die het lichaam geeft.’ Nou dat zal ik ervaren. In het programma stond dat je hier je stress kon laten varen. Het blijkt een vrij pijnlijke belevenis te zijn. Kennelijk zit er meer spanning in mijn lijf dan ik dacht. Op de achtergrond zingt Willeke Alberti ondertussen nostalgische liedjes. Het is echt een veelzijdig festival, zo zegt ook presentator Dennis Weening. Hij heeft zelf adhd en ‘houdt van gekken.’ In één van de andere fortruimtes is er een rapworkshop. Ook hier gaan mensen aan de slag met stigma’s. Een klein groepje breekt het hoofd over hun eigen te schrijven rap, met titels als ‘Ik ben niet raar.’

Hardlopen tegen stigma
Op het terrein neemt langzamerhand het aantal bezoekers toe, er zijn zo’n duizend mensen. Veel mensen zijn toegestroomd vanwege de Socialrun die eindigt op het ‘Te Gek’ festival. 48 uur lang hebben verschillende teams een non-stop estafetteloop van 555 kilometer gelopen door heel Nederland. Hiermee vragen zij aandacht voor het leed van psychische aandoeningen. Tegelijk hebben de deelnemers geld opgehaald voor goede doelen die stigma’s bestrijden.

deelnemers social runGejoel en gejuich klinkt op als een nieuwe groep enthousiaste hardlopers de finish nadert. ‘Het is fantastisch, al heb ik wel pijnlijke knieën’, zegt Anne, één van de gedreven sporters. De teamspirit is voelbaar. Anne is redacteur van de website schizofreniebestaatniet. Het grootste vooroordeel dat we hebben over mensen met schizofrenie volgens haar: ‘dat het gestoorde gekken zijn waar niks van terecht komt en dat ze gevaarlijk zouden zijn.’ Onderweg zijn ze met mensen in gesprek geraakt over het stigma op schizofrenie. De teamgenoten van Anne hebben allemaal affiniteit met psychotische klachten, van psychiaters tot ervaringsdeskundigen.

Stigmatiserende diagnose
Psychose is ook de titel van één van de films die te zien is. Hij is gemaakt door de 25-jarige Daniël Krikke. De film gaat over Justin die niet door heeft door dat hij psychotisch raakt. Uiteindelijk halen verpleegkundigen hem met dwang uit huis. Indrukwekkend om te zien. Yve Baya is één van de ervaringsdeskundigen uit de film en gaat met bezoekers in gesprek. Zijn boodschap is dat herstel mogelijk is en dat je je niet teveel moet laten leiden door wat artsen zeggen. Een diagnose kan stigmatiserend werken. Hij vertelt hoe hij eerst met gebogen hoofd rondliep: ‘straks vind ik geen werk meer, omdat ik gek ben geworden.’ Toen hij zichzelf anders ging presenteren, straalde hij dat ook uit naar z’n omgeving.

Preken voor eigen parochie
De vraag die naar boven borrelt, is in hoeverre dit festival niet vooral preken voor eigen parochie is. Sanne: Je trekt op zo’n dag als vandaag vooral mensen die het al weten en al openheid geven over psychische aandoeningen’. Hoe dan ook zijn er volgens Samen Sterk zonder Stigma nog heel wat stigma’s te doorbreken. Ik bevind me inmiddels weer richting de bushalte en laat het veilige wereldje, waar geen taboes zijn, achter me. Bij de bushalte zie ik iemand zitten waarvan ik de indruk krijg dat zij ook op het festival was. Thuis blader ik in het verhalenboekje van Samen Sterk ambassadeurs. Ik zie haar foto voorbijkomen en lees over haar psychosegevoeligheid. Het was niet aan haar te zien. 42 procent van de bevolking krijgt ooit psychische klachten, het zijn mensen als jij en ik.